Το ναυάγιο του ΩΡΙΩΝ στη Δονούσα – Μια ιστορία που αξίζει να τη θυμόμαστε

Στον ήσυχο όρμο του Κέδρου, κάτω από τα γαλήνια νερά της Δονούσας, βρίσκεται ένας αθέατος μάρτυρας της Ιστορίας: το ναυάγιο του πλοίου ΩΡΙΩΝ. Ένα πλοίο με μακρά και πολυτάραχη πορεία, που από εμπορικό σκάφος μετατράπηκε σε πολεμικό και έμελλε να βυθιστεί στις φλόγες του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, ακριβώς εδώ, στις ακτές του μικρού μας νησιού.

Το πλοίο κατασκευάστηκε το 1920 στην Ολλανδία με το όνομα Heerenveen, άλλαξε χέρια, σημαίες και αποστολές, μετονομάστηκε σε Bourgneuf, σε Καρλόβασσι και τελικά σε ΩΡΙΩΝ. Χρησιμοποιήθηκε από το ελληνικό Πολεμικό Ναυτικό, καταστράφηκε και ανακατασκευάστηκε δύο φορές, υπηρέτησε τις επιχειρήσεις του γερμανικού στόλου στο Αιγαίο, και το 1944 βυθίστηκε οριστικά στον Κέδρο από βομβαρδισμό της Βασιλικής Αεροπορίας της Αυστραλίας.

Η ιστορία αυτή έμεινε για δεκαετίες βυθισμένη μαζί με το πλοίο. Όμως, για εμάς στην Ένωση Δονουσιωτών Κυκλάδων, ήταν πάντα παρούσα: ένα κομμάτι της ταυτότητάς μας, της γεωγραφίας μας, της συλλογικής μας μνήμης.

Μια πινακίδα με σεβασμό στην Ιστορία

Με αίσθημα ευθύνης απέναντι στον τόπο και τους ανθρώπους του, πήραμε την πρωτοβουλία να δημιουργήσουμε μια ενημερωτική πινακίδα στην παραλία του Κέδρου. Μια πινακίδα που θα διηγείται σε κάθε επισκέπτη – Έλληνα ή ξένο – την ιστορία του ναυαγίου και τη σύνδεση του νησιού μας με τα γεγονότα του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου.

Η σύνταξη του ιστορικού κειμένου έγινε με μελέτη αρχειακών πηγών, τεκμηρίωση, σεβασμό και συνεργασία. Το κείμενο παρουσιάζεται δίγλωσσο (ελληνικά και αγγλικά), εμπλουτισμένο με φωτογραφίες, λεζάντες και χρονολογική αφήγηση. Η πινακίδα τοποθετήθηκε σε ειδική κατασκευή, με διακριτική στήριξη, ψηλά στο μονοπάτι που οδηγεί στην παραλία του Κέδρου.

Για εμάς, αυτή η ενέργεια δεν ήταν απλώς «έργο σήμανσης»· ήταν μια πράξη μνήμης και τιμής.

Θέλουμε η ιστορία να συνεχίσει να ακούγεται

Το Ωρίων δεν είναι απλώς ένα ναυάγιο.

Είναι ένα κομμάτι της ιστορίας του Αιγαίου. Μια σιωπηλή υπενθύμιση της γεωπολιτικής σημασίας των Κυκλάδων στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Και, για εμάς, μια πολύτιμη σελίδα από την ιστορία της Δονούσας.

Ευχαριστούμε θερμά όσους συνέβαλαν σε αυτό το εγχείρημα. Και δεσμευόμαστε πως η Ένωση θα συνεχίσει να αναδεικνύει την ιστορία και την ταυτότητα της Δονούσας, όχι μόνο μέσα από εκδηλώσεις, αλλά μέσα από πράξεις που μένουν.

 

Σημείωση για τις φωτογραφίες

Στην ενημερωτική πινακίδα περιλαμβάνονται δύο φωτογραφίες του πλοίου Ωρίων:

 

Η πρώτη φωτογραφία, με τη λεζάντα «λίγο πριν τον βομβαρδισμό», απεικονίζει στην πραγματικότητα το πλοίο λίγο μετά την επίθεση, κατά τη διάρκεια της πυρκαγιάς. Η λεζάντα θα διορθωθεί σε επόμενη ανατύπωση.

 

Η δεύτερη φωτογραφία, που εικονίζει πιθανόν τον βομβαρδισμό από αέρος, προέρχεται από ιδιωτικό αρχείο και, έως σήμερα, δεν έχει επίσημα επαληθευτεί ως αυθεντικό πολεμικό ντοκουμέντο. Συμπεριλαμβάνεται με σεβασμό, ως πιθανό τεκμήριο μνήμης, με την πρόθεση να αποτελέσει αντικείμενο μελλοντικής τεκμηρίωσης.

 

The Shipwreck of ORION in Donoussa – A Story Worth Remembering

In the quiet bay of Kedros, beneath the tranquil waters of Donoussa, lies an invisible witness of History: the shipwreck of ORION. A vessel with a long and eventful journey—once a merchant ship, later converted for military use—ultimately sank in the flames of World War II, right here, off the shores of our small island.

The ship was built in 1920 in the Netherlands under the name Heerenveen. Over time, it changed owners, flags, and missions, was renamed Bourgneuf, then Karlovassi, and finally ORION. It was used by the Hellenic Navy, destroyed and rebuilt twice, served in operations of the German fleet in the Aegean, and was ultimately sunk in 1944 at Kedros by an airstrike from the Royal Australian Air Force.

This story remained submerged for decades along with the ship itself. Yet for us, at the Association of Donoussa Islanders of the Cyclades, it was always present—a piece of our identity, our geography, and our collective memory.

A Sign with Respect for History

With a sense of duty to our land and people, we took the initiative to create an informational sign at Kedros beach. A sign that would share with every visitor—Greek or foreign—the story of the wreck and its connection to the events of World War II in the Aegean.

The historical content was developed through careful research in archival sources, documentation, and collaboration, with great respect for historical accuracy. The sign is bilingual (Greek and English), enriched with photographs, captions, and a chronological narrative. It was installed on a discreetly designed wooden structure, placed high on the path that leads to Kedros beach.

For us, this was not merely a signage project.

It was an act of memory and honor.

We Want the Story to Keep Being Heard

ORION is not just a shipwreck.

It is a witness to the wartime struggles in the Aegean, a reminder of the strategic importance of the Cyclades during World War II, and—above all—a precious chapter in the history of Donoussa.

We sincerely thank everyone who contributed to this endeavor.

And we affirm our commitment: the Association will continue to highlight the history and identity of Donoussa—not only through events, but through meaningful actions that endure.

 

Note on the Photographs

The informational sign includes two photographs of the ship ORION:

• The first photograph, captioned “shortly before the bombing,” actually shows the vessel shortly after the attack, while engulfed in flames. The caption will be corrected in the next edition of the sign.
• The second image, which may depict the aerial bombing, originates from a private archive. As of now, its authenticity has not been officially verified by any public or military authority. It is included with respect, as a possible visual testimony of memory, acknowledging the need for further documentation in the future.